18:05 ICT Thứ năm, 23/10/2014

Hỗ trợ trực tuyến

 
TOI KHONG O TREN MANG
  Quan tri: Phong GD&DT

Tin tức giáo dục

vbpl
Một cửa điện tử
TN
CCHC
Hệ thống QLNT SMAS
Bài giảng
thu so
thubo
So GD
Hop truc tuyen

Trang nhất » TH Mỹ Thái » Cùng trao đổi - cùng suy nghĩ

NGHĨA CỦA TỪ LÁY

Thứ tư - 15/12/2010 09:59
Từ nhiều năm nay, môn Tiếng Việt ở cấp Tiểu học đã được đổi mới cả về nội dung, chương trình lẫn phương pháp dạy. Do đó, chất lượng của môn học cũng khá dần lên. Song cũng chính môn học này, tôi thấy vẫn có một số vần đề cần phải trao đổi nhưng tôi không có tham vọng đề cập nhiều mà chỉ đơn cử đưa ra một ví dụ mà tôi thấy có nhiều băn khoăn, đó là: “Nghĩa của từ láy”.

NGHĨA CỦA TỪ LÁY

Từ nhiều năm nay, môn Tiếng Việt ở cấp Tiểu học đã được đổi mới cả về nội dung, chương trình lẫn phương pháp dạy. Do đó, chất lượng của môn học cũng khá dần lên. Song cũng chính môn học này, tôi thấy vẫn có một số vần đề cần phải trao đổi nhưng tôi không có tham vọng đề cập nhiều mà chỉ đơn cử đưa ra một ví dụ mà tôi thấy có nhiều băn khoăn, đó là: “Nghĩa của từ láy”.

Như chúng ta đã biết, hiện nay, trong chương trình của môn Tiếng Việt ở cấp Tiểu học thì phần kiến thức về “từ láy” chỉ đưa vào nội dung dạy học sinh khối lớp 4 và chỉ có thể hiện ở hai tiết trong tổng số tiết học phân môn Luyện từ và câu. Kiến thức ở 2 tiết này chỉ nêu:

- Tiết 1: Phối hợp những tiếng có âm đầu hay vần (hoặc cả âm đầu và vần) giống nhau. Đó là các từ láy (mục II phần ghi nhớ trang 39 sách giáo khoa Tiếng việt 4 tập 1).

- Tiết 2:

+ Từ láy có 2 tiếng giống nhau ở âm đầu.

+ Từ láy có 2 tiếng giống nhau ở vần.

+ Từ láy có 2 tiếng giống nhau ở cả âm đầu và vần.

(Mục…. tập 1)

Tôi thiết nghĩ, với lượng kiến thức như thế này, nếu giáo viên tiểu học không tự học thêm mà chỉ đọc và dạy về vấn đề “từ láy” như ở sách giáo khoa đã nêu thì các giờ dạy sẽ không hiệu quả, sẽ không mở rộng được kiến thức về từ láy cho học sinh và chính giáo viên cũng dần bị mai một kiến thức. Do đó, hơn ai hết các đồng chí cần phải tự bồi dưỡng trang bị thêm kiến thức cho bản thân để  có vốn kiến thức về “từ láy” nhất định phục vụ cho công tác giảng dạy. Để trao đổi cùng các đồng chí, tôi đưa ra một vấn đề mà tôi thấy khó khăn khi phải giải quyết trong những năm trước về nghĩa của từ láy như sau: Những năm học trước, tôi chỉ hiểu nghĩa của từ láy đơn thuần là: “các từ láy trong Tiếng Việt thường có nghĩa giảm nhẹmạnh hơn so với nghĩa của từ gốc” mà không hiểu hết được hết các nghĩa khác của nó.

Do vậy, tôi rất lúng túng nếu đứng trước những câu hỏi như: (bồng bềnh, thưa thớt, mềm mại…) có nghĩa giảm hay tăng so với từ gốc (bồng, thưa, mềm) hoặc có phải tất cả những từ láy phụ âm đầu chỉ mầu sắc da người là tăng nghĩa như một số sách đã khẳng định. Hay những từ: “ào ào, rành rọt, trầm trầm, vang vang…” có phải là từ tượng thanh không?

Do chưa thực sự nắm chắc nên khi gặp phải từ láy kiểu này tôi thực sự lúng túng khi dạy học, chính vì lẽ đó khi sửa lỗi dùng từ sai cho học sinh gặp rất nhiều khó khăn. Cho nên học sinh thường mắc những lỗi sai khi đặt câu, viết câu trong văn tả người như:

- Bà em có cặp mắt óng ánh.

- Tà áo dài của chị em lướt thướt.

- Bé Hà chạy bon bon.

- Con gà mổ thóc nhanh nhảu. Hay bài văn dễ dãi…

Sau nhiều năm giảng dạy, nghiên cứu và mặt khác tôi thấy giáo viên quá ỉ lại vào sách giáo khoa nên chỉ ngộ nhận rằng từ láy chỉ có 2 kiểu nghĩa: giảm nhẹ hay mạnh lên so với nghĩa của từ gốc. Từ đó đã dẫn đến kết quả là bất kể gặp từ láy nào thì bằng mọi cách xếp cho được vào một trong 2 cột tăng nghĩa hoặc giảm nghĩa. Đúng là trong thực tế tôi thấy có nhiều từ láy có nghĩa giảm nhẹ so với nghĩa của từ gốc. Đó là các từ láy hoàn toàn hiểu (lành mạnh, đo đỏ, bừng bực, xanh xanh, nhè nhẹ…) hoặc nhiều từ láy có nghĩa mạnh hơn so với từ gốc là: (thăm thẳm, sạch sành sanh, hớt …hải, vội…vàng, hay hì hà hì hục…tôi đã dần hiểu và rút ra được bài học sâu sắc cho bản thân là: (từ láy) không chỉ đơn thuần có hai nghĩa (tăng hoặc giảm nghĩa so với từ gốc) mà nó còn có các nghĩa khác nữa như: nghĩa khái quát, nghĩa tổng hợp và nghĩa phân loại.

Nếu không nắm được hết các kiểu nghĩa từ láy thì chúng ta sẽ không nắm được các giá trị ngữ nghĩa của từ láy và sẽ không biết cách dùng đúng các từ láy khi đặt câu, viết văn nên thường mắc các lỗi sai khi dùng từ. Do vậy, chúng ta cần hiểu rõ ngoài hai kiểu nghĩa thường gặp thì từ láy còn có các nét nghĩa là:

* Nghĩa iếc hoá (khái quát): Ví dụ như: nhà nhiếc, mới miếc…

* Nghĩa tổng hợp như các ví dụ: làm lụng, chăm chỉ, to tát...

Do không hiểu được bản chất của từ láy là có nghĩa khái quát và tổng hợp nên nhiều học sinh mắc lỗi sai khi dùng từ mà giáo viên không biết sửa như một số lỗi sai:

- Máy móc chạy ầm ầm.

- Mẹ em làm lụng cho em một chiếc quạt.

- Em chăm chỉ quét nhà. Hay: Tướng cậu to tát.

Chính vì từ láy có nghĩa khái quát nên (làm lụng, chăm chỉ) không đi đôi với một việc làm cụ thể (to tát) không đi được với một hình dáng cụ thể; Cũng như máy móc (chỉ máy nói chung) nên không kết hợp được với (các).

Tiếp nữa, vì không biết là từ láy còn có nghĩa phân loại nên học sinh thường đưa ra những kết hợp từ sai mà giáo viên không sửa như:

- Những bông hoa nhài này thơm tho.

- Răng em bé hãy còn thưa thớt. Hay: Ai cùng thích chiếc cặp mới mẻ này.

- Món quà này tuy nhỏ nhen nhưng em rất quý

- Cành tre loè xòe trải xuống mặt đường. Hay: Da em bé đỏ đắn...

Do không hiểu nên học sinh thường cho các từ láy ở các câu trên có nghĩa tăng so với từ gốc: Thơm tho là rất thơm, thưa thớt là rất thưa, nhỏ nhen là rất nhỏ; loè xoè là xoè nhiều, đỏ đắn là rất đỏ hay mới mẻ là cái mới nguyên. Nhưng thực ra những từ láy trên lại có nghĩa phân loại (cụ thể hoá) nên nó bị thu hẹp phạm vi biểu vật so với nghĩa của tiếng gốc. Do đó, chúng ta cần hiểu: thơm tho là mùi thơm của cái gì đó sạch (quần áo, đầu tóc...) nên không kết hợp được với hoa nhài; Thưa thớt là cái thưa và phân bố không đều gây cảm giác rời rạc, lẻ tẻ nên không đi với răng người; nhỏ nhen là cái nhỏ trong cách cư xử nên chỉ nói về tính tình chứ không kết hợp với món quà; loè xoè là xoè nhiều gợi cảm giác luộm thuộm nên thường nói về ăn mặc; Đỏ đắn là màu da người trưởng thành khoẻ mạnh không đi với da em bé. Hay mới mẻ là cái mới về nội dung nên không đi được với cái cặp... và đôi khi; giáo viên còn xếp các từ láy (vàng vọt, xanh xao, đỏ đắn...) là từ láy có nghĩa tăng so với tiếng gốc, vì họ cho rằng: xanh xao là xanh hơn xanh; vàng vọt là vàng hơn vàng; đỏ đắn là đỏ hơn đỏ... Như thế là hoàn toàn sai lầm vì rằng: cái tăng ở đây không phải là độ đậm của màu so với tiếng gốc mà là sắc thái gợi tả, biểu cảm. Những từ này cụ thể hoá hơn nghĩa của tiếng gốc.Chúng đặc tả da người nên chúng bị thu hẹp phạm vi biểu vật so với tiếng gốc. Đó là chưa kể đến những từ láy không xác định rõ được tiếng gốc thì không thể nói đến tăng hay giảm nghĩa (Ví dụ: kính koong, lonh lanh, hấp tấp, đỏng đảnh...)  

  Mời đồng nghiệp đọc và cho ý kiến trao đổi.                                                                                    

      Xin trân trọng cảm ơn!

                                                                      

                                                                       Tác giả:  Lê Văn Xuyên

                                                               Hiệu trưởng trường tiểu học Mỹ Thái 

Tổng số điểm của bài viết là: 39 trong 10 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: n/a
luuquangnho - 23/11/2011 21:59
Nói về từ láy là cả một vấn đề về từ ngữ nói chung; Tiếng Việt nói riêng .Từ láy có nhiều nghĩa và cách hiểu nghĩa của mỗi người khác nhau do trình độ. Nên khi đọc bài viết của bạn tôi thấy tâm đắc. Từ láy khi áp dụng vào văn cảnh cụ thể nghĩa của từ láy được sáng tỏ hơn. Vấn đề này cần có sự trao đổi của đồng nghệp và các nhà ngôn ngữ học thì nghĩa của từ láy sẽ được cụ thể, sáng tỏ hơn.Mong có sự trao đổi của các bạn.

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập

Tin tức tổng hợp

  • Phòng chống tham nhũng: Kê khai tài sản là giải...
    Thứ năm - 23/10/2014 17:30
    “Nếu hỏi số liệu trong kê khai tài sản đã trung thực hay chưa? Theo tôi là chưa thực sự trung thực nên vẫn còn nhiều việc phải làm” - Phó cục trưởng Cục Phòng chống Tham nhũng Phí Ngọc Tuyển nói.
  • Cần 7.424 tỷ đồng xây dựng công trình thủy lợi...
    Thứ năm - 23/10/2014 17:19
    Tại buổi làm việc với Ủy ban Nhân dân thành phố Cần Thơ về dự án Quy hoạch thủy lợi chống ngập úng thành phố Cần Thơ ngày 23/10, Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam - Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết thành phố Cần Thơ cần 7.424 tỷ đồng để đầu tư cho quy hoạch thủy lợi chống ngập úng trên địa bàn thành phố.
  • “Con số thống kê khai tài sản là không trung thực”
    Thứ năm - 23/10/2014 17:14
    Thống kê số cán bộ, công chức phải kê khai tài sản đang gây nhiều tranh cãi trong dư luận...
  • “Sẽ rà soát lại số cán bộ được ông Trần Văn Truyền...
    Thứ năm - 23/10/2014 17:13
    Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ nói về vụ việc nhiều cán bộ được ông Trần Văn Truyền bổ nhiệm trước khi nghỉ hưu...
  • 1 triệu người kê khai tài sản, chỉ 1 người không...
    Thứ năm - 23/10/2014 17:04
    VOV.VN -Theo Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Đức Lượng, kê khai tài sản là giải pháp phòng ngừa tham nhũng kém hiệu quả.
  • Xây dựng chuỗi cung ứng rau, thịt sạch cho Hà Nội
    Thứ năm - 23/10/2014 16:55
    KTĐT - Chiều 23/10, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát đã có buổi làm việc với UBND TP Hà Nội về chuỗi cung ứng rau sạch, thịt sạch. Dự buổi làm việc có Phó Chủ tịch UBND TP Trần Xuân Việt.
  • Ông Trần Văn Truyền bổ nhiệm cán bộ có khuyết điểm
    Thứ năm - 23/10/2014 16:54
    Phó Tổng Thanh tra Chính phủ cho hay, trước khi nghỉ hưu, ông Trần Văn Truyền đã bổ nhiệm một số ít trường hợp có khuyết điểm, chưa bảo đảm điều kiện tiêu chuẩn lúc bấy giờ.
  • Chủ tịch nước trình QH phê chuẩn Công ước chống...
    Thứ năm - 23/10/2014 16:52
    Trình đề nghị Quốc hội phê chuẩn Công ước chống tra tấn và các hình thức đổi xử hoặc trừng phạt tàn bạo, vô nhân đạo hoặc hạ nhục con người của Liên Hiệp Quốc sáng 23.10, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang nói rõ về điều kiện tham gia của Việt Nam.
  • Tăng mức độ công khai việc kê khai tài sản
    Thứ năm - 23/10/2014 16:47
    Trong chín giải pháp phòng chống tham nhũng, kê khai tài sản nằm trong nhóm giải pháp có hiệu quả thấp nhất. Vì thế, Chính phủ đã giao cho Thanh tra Chính phủ (TTCP) nghiên cứu để tăng cường tính hiệu quả của giải pháp này. Hiện, có ý kiến cho rằng nên thu hẹp đối tượng kê khai đồng thời tăng mức độ công khai.
  • Mưa lớn gây ngập nặng nhiều tuyến đường tại Nghệ...
    Thứ năm - 23/10/2014 16:45
    Tại Nghệ An trong 2 ngày qua liên tục có mưa to đến rất to gây bất lợi cho sản xuất nông nghiệp và ngập lụt nặng trên nhiều tuyến đường.

Bạn là đối tượng nào trong số các đối tượng dưới đây?

Giáo viên.

Học sinh.

Phụ huynh học sinh.

Khách vãng lai.