10:43 ICT Thứ năm, 23/10/2014

Hỗ trợ trực tuyến

 
TOI KHONG O TREN MANG
  Quan tri: Phong GD&DT

Tin tức giáo dục

vbpl
Một cửa điện tử
TN
CCHC
Hệ thống QLNT SMAS
Bài giảng
thu so
thubo
So GD
Hop truc tuyen

Trang nhất » THCS Xương Lâm » Sinh hoạt chuyên môn

Sử dụng bản đô tư duy trong đổi mới PPDH môn Ngữ văn THCS

Thứ ba - 07/12/2010 09:52
Bản đồ tư duy môn Ngữ văn

Bản đồ tư duy môn Ngữ văn

ỨNG DỤNG BẢN ĐỒ TƯ DUY TRONG ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS

( Bài tham luận tại buổi sinh hoạt chuyên môn tháng 12 năm 2010)

 

 

 

1. Vai trò của bản đồ tư duy trong đổi mới phương pháp dạy học

          Bản đồ tư duy ( BĐTD) là hình thức ghi chép, sử dụng màu sắc, hình ảnh để mở rộng và đào sâu các ý tưởng. BĐTD- một công cụ tổ chức tư duy nền tảng, có thể miêu tả nó là một kĩ thuật hình hoạ giữa sự kết hợp giữa các từ ngữ, hình ảnh, màu sắc, đường nét phù hợp với cấu trúc hoạt động và chức năng của bộ não, giúp con người khai thác tiềm năng vô tận của bộ não.

          Cơ chế hoạt động của bản đồ tư duy chú trọng tới hình ảnh, màu sắc, với các mạng lưới liên tưởng ( Các nhánh)- BĐTD là công cụ đồ hoạ nối các hình ảnh có liên hệ với nhau, vì vậy có thể sử dụng BĐTD vào hỗ trợ dạy học kiến thức mới, củng cố kiến thức sau mỗi tiết học, ôn tập hệ thống hoá kiến thức sau mỗi chương…

          BĐTD giúp học sinh học được phương pháp học tập chủ động, tích cực. Thực tế ở trường phổ thông cho thấy, một số học sinh có xu hướng không thích học môn Ngữ văn hoặc ngại học môn Ngữ văn do đặc trưng môn học thường phải ghi chép nhiều, khó nhớ. Một số em học tập chăm chỉ nhưng thành tích họch tập chưa cao. Các em thường học bài nào biết bài nấy, học phần sau không biết liên hệ với phần trước, không biết hệ thồng kiến thức, liên kết kiến thức với nhau, không biết vận dụng kiến thức đã học trước vào bài học sau. Do đó, việc sử dụng thành thạo BĐTD trong dạy học, sẽ giúp học sinh học được phương pháp học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

          BĐTD gíp học sinh học tập tích cực, huy động tối đa tiềm năng của bộ não. Việc HS vẽ BĐTD có ưu điểm là phát huy tối đa tính sáng tạo của học sinh, các em được tự do chọn màu sắc ( xanh, đỏ, tím, vàng…), đường nét (đậm, nhạt, thẳng, cong..), các em tự “ sáng tác” nên trên mỗi BĐTD thể hiện rõ cách hiểu, cách trình bày kiến thức của từng học sinh và BĐTD do các em tự thiết kế nên các em sẽ yêu quý, trân trọng “ tác phẩm” của mình.

          BĐTD giúp HS ghi chép rất hiệu quả. Do đặc điểm của BĐTD nên người thiết kế BĐTD phải chọn lọc thông tin, từ ngữ, sắp xếp bố cục để ghi thông tin cần thiết nhất và lôgic, vì vậy, sử dụng BĐTD sẽ giúp HS dần dần hình thành cách ghi chép hiệu quả.

          BĐTD có thẻ sử dụng được với bất kì điều kiện cơ sở vật chất nào của các trương hiện nay. Có thể thít kế BĐTD trên giấy, bìa, bảng phụ… hoặc cũng có thể thiết kế trên phần mềm bản đồ tư duy. Với những trường có điều kiện công nghệ thông tin tốt, có thể cài đặt phần mềm Mindmap cho GV, HS sử dụng, bằng cách vào trang wed www.dowload.com.vn gõ vào ô “tìm kiếm” cụm từ Mindmap, ta có thể tải về miễn phí ConceptDraw MINMAD 5 professional, việc sử dụng phần mềm này khá đơn giản.

2. Một số hình thức ứng dụng bản đồ tư duy để hỗ trợ quá trình dạy học

2.1. Giáo viên sử dụng BĐTD để hỗ trợ quá trình dạy học:

 a.  Dùng BĐTD để dạy bài mới: Giáo viên đưa ra một từ khoá để nêu kiến thức của bài mới rồi yê u cầu học sinh vẽ BĐTD bằng cách đặt câu hỏi, gợi ý cho các em để các em tìm ra các tự liên quan đến từ khoá đó và hoàn thiện BĐTD. Qua BĐTD đó HS sẽ nắm được kiến thức bài học một cáhc dễ dàng.

Ví dụ:

Khi học bài “ So sánh” ( Môn Ngữ văn lớp 6), đầu giờ GV cho từ khoá “ So sánh” rồi yêu cầu học sinh vẽ BĐTD bằng cáhc đặt câu hỏi gợi ý cho các em để các em có thể vẽ tiếp các nhánh con và bổ sung dần các ý nhỏ ( nhánh con cấp 2, cấp 3…), sau khi các nhóm HS vẽ xong, cho một số em lên trình bày trước lớp để các học sinh khác bổ sung ý. Giáo viên kết luận qua đó giúp các em tự chiế lĩnh kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên nhưng rất hiệu quả, đồng thời kích thích hứng thú học tập của học sinh.

( Sơ đồ minh hoạ)

Bản đồ tư duy bài “So sánh” - Ngữ Văn 6ồ t  

b. Dùng BĐTD để củng cố kiến thức sau mỗi tiết học và hệ thống kiến thức sau mỗi chương, phần…: Sau mỗi bài học, giáo viên hướng dẫn, gợi ý để học sinh tự hệ thống kiến thức trọng tâm, kiến thức cần nhớ của bài học bằng cách vẽ BĐTD. Mỗi bài học được vẽ kiến thức trên một trang giấy rời rồi kẹp lại thành tập. Việc làm này sẽ giúp các em dễ ôn tập, xem lại kiến thức khi cần một cách nhanh chóng, dễ dàng.

Ví dụ:

 Khi dạy phần từ loại Tiếng Việt, cho học sinh vẽ BĐTD sau mỗi bài học để mỗi em có 1 tập BĐTD về các từ loại Tiếng Việt: danh từ, động từ, tính từ, số từ, đại từ, quan hẹ tự, trợ từ, thán từ…. Lên đến lớp 9, trong bài “ Tổng Kết ngữ pháp”, học sinh có thể dễ dàng tổng hợp kiến thức về từ loại Tiếng Việt bằng  BĐTD dựa vào tập BĐTD đã có. Sau khi có một học sinh hoặc một nhóm học sinh vẽ xong BĐTD sẽ cho một học sinh khác, nhóm khác nhận xét, bổ sung … Có thể cho học sinh vẽ thêm các đường, nhánh khác và ghi thêm các chú thích… rồi thảo luậ n chung trước lớp để hoàn thiện, nâng cao kĩ năng vẽ BĐTD cho các em.

( Sơ đồ minh hoạ)

Bản đồ tư duy bài “Tổng kết ngữ pháp”- Ngữ văn 9

2.2. Học sinh học tập độc lập, sử dụng BĐTD để hỗ trợ học tập, phát triển tư duy lôgic.

- Học sinh tự có thể sử dụng BĐTD để hỗ trợ việc tự học ở nhà: Tìm hiểu trước bài mới, củng cố, ôn tập kiến thức bằng cách vẽ BĐTD trên giấy, bìa… hoặc để tư duy một vấn đề mới. qua đó phát triển khả năng tư duy lôgic, củng cố khắc sâu kiến thức, kĩ năng ghi chép.

- Học sinh trực tiếp làm viêc với máy tính, sử dụng phần mềm Mindmap, phát triển khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng máy tính trong học tập.

3. Một số biện pháp ứng dụng BĐTD trong đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn ở trường THCS Xương Lâm

3.1. Nâng cao nhận thức của GV và HS về vai trò của BĐTD trong đổi mới phương pháp dạy học

  Nhà trường đã tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn để tuyên truyền, giới thiệu cho giáo viên về vai trò, tác dụng của BĐTD trong hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học. Từ đó giáo viên nâng cao nhận thức và tuyên truyền, phổ biến tới học sinh theo môn học của mình.

3.2. Bồi dưỡng, nâng cao nhận thức của giáo viên về đổi mới phương pháp dạy học.

- Quán triệt quan điểm chỉ đạo về đổi mới phương pháp dạy học;

- Nắm vững cấu trúc chương trình, SGK mới;

- Nắm vững nội dung đổi mới phương phápdạy học;

- Tích cức dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm với đòng nghiệp;

- Tham dự sinh hoạt chuyên môn cụm, tổ đầy đủ, hiệu quả.

3.3. Bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng sử dụng BĐTD cho giáo viên

 Người giáo viên có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học. Do đó muốn ứng dụng BĐTD trong đổi mới phương pháp hiệu quả thì người giáo viên phải có kiến thức và kĩ năng sử dụng BĐT tốt.

Vì vậy, ngay từ ban đầu nhà trường đã rất coi trọng việc tập huấn chuyên môn cho giáo viên. Cử cán bộ cốt cán có năng lực chuyên môn vững, có kiến thức về công nghệ thông tin đi dự hội thảo, học hỏi kiến thức, kĩ năng về ứng dụng BĐTD để về hướng dẫn cho giáo viên trong trường.

4. Kết quả ứng dụng BĐTD trong đổi mới phương pháp dạy học ở trường THCS Xương Lâm

Sau một thời gian ứng dụng BĐTD trong đổi mới phương pháp dạy học nói chung và đổi mới phương pháp dạy học môn Ngữ văn nói riêng ở trường THCS Xương Lâm đã bước đầu có những kết quả khả quan. Giáo viên đã nhận thức được vai trò tích cực của ứng dụng BĐTD trong hỗ trợ đổi mới phương pháp dạy học. Nhiều giáo viên đã biết sử dụng BĐTĐ để dạy bài mới, củng cố kiến thức bài học, tổng hợp kiến thức chương, phần. Học sinh hiểu bài nhanh hơn, hiệu quả hơn, Đa số các em học sinh khá, giỏi đã biết sử dụng BĐTD để ghi chép bài, tổng hợp kiến thức môn học. Một số HS trung bình đã biết dùng BĐTD để củng cố kiến thức bài học ở mức đơn giản.

- Đối với môn Ngữ văn, học sinh rất hào hứng trong việc ứng dụng BĐTD để ghi chép bài nhanh, hiệu quả, đặc biệt là trong học Tiếng Việt.

5. Bài học kinh nghiệm

* Trong công tác quản lí của hiệu trưởng:

 - Hiệu trưởng phải là người gương mẫu, đi đầu trong đổi mới phương pháp dạy học ( PPDH). Tổ chức, hướng dẫn giáo viên tích cực đổi mới PPDH. Chuẩn bị tốt các điều kiện về cơ sở vật chất, điều kiện, phương tiện phục vụ công tác đổi mới PPDH.

- Hiệu trưởng phải biết đánh giá đúng năng lực, trình độ của từng giáo viên trong trường để động viên, khen thưởng kịp thời đối với giáo viên biết đổi mới PPDH tích cực, hiệu quả.

* Tổ chuyên môn:

- Bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cốt cán về đổi mới PPDH.

- Tích cực dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm, tổ chức sinh hoạt chuyên môn đúng kế hoạch;

- Thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt chuyên môn;

- Đánh giá, xếp loại giáo viên đúng năng lực, trình độ và đề xuất khen thưởng kịp thời những giáo viên tích cực trong đổi mới PPDH.

 

(TB: Việc ứng dụng BĐTD trong đổi mới PPDH ở trường THCS Xương Lâm bước đầu đã có kết quả tuy nhiên đó mới chỉ là kết quả ban đầu, còn rất khiêm tốn. Để việc ứng dụng BĐTD phát huy hiệu quả lâu dài, bên vững, đòi hỏi người GV phải nghiên cứu, tìm tòi và sáng tạo hơn nữa. Đồng thời cần có sự ủng hộ, quan tâm, giúp đỡ của các cấp lãnh đạo, sự đóng góp ý kiến, rút kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp trong và ngoài huyện. Chúng tôi rất mong nhận được ý kiến chỉ đạo của các cấp lãnh đạo và ý kiến đóng góp của đồng nghiệp.)

* Tài liệu tham khảo:

- Trần Đình Châu, sử dụng bản đồ tư duygóp phần dạy học tích cực và hỗ trợ công tác quản lý nhà trường- tài liệu tập huấn về đổi mới phương pháp dạy học.ư ô 

Tác giả bài viết: Bùi Thị Thảo

Nguồn tin: Tham khảo tài liệu + Thực tế cơ sở

Tổng số điểm của bài viết là: 199 trong 61 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

 

Đăng nhập

Tin tức tổng hợp

  • Một lòng với Ba Lòng
    Thứ năm - 23/10/2014 10:18
    Trước đây, nói đến Ba Lòng - một vùng chiến khu nổi tiếng của huyện Đakrông, không chỉ người Quảng Trị mà người ở mọi nơi đều có những ám ảnh không nguôi. Ngoài khó khăn về đi lại thì miền đất này còn "nổi tiếng” về đói nghèo. Hôm nay, cũng trên chính mảnh đất này, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương lại lập công trên mặt trận phát triển kinh tế, làm "thay da đổi thịt” quê hương.
  • Đâu chỉ do lỗi ông Trời!
    Thứ năm - 23/10/2014 10:15
    Sau nhiều cuộc họp, giải trình đổ lỗi cho các nguyên nhân khách quan, cuối cùng cơ quan chức năng tại TP.HCM đang phải thừa nhận bất lực trước thực trạng ngập úng ngày càng nặng trên địa bàn thành phố. Hầu hết các giải pháp chống ngập với phí tổn "khủng” được chi ra đều chưa đem lại hiệu quả rõ rệt.
  • Xây trụ sở hoành tráng: Lãng phí là có tội với dân
    Thứ năm - 23/10/2014 10:00
    Không nên chạy theo thành tích, theo tư duy nhiệm kỳ mà phải làm cho được, như vậy rất lãng phí. Lãng phí là một lỗi lớn.
  • TP.HCM: Chồng chéo trong quản lý cơ sở sản xuất,...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:48
    Chủ tịch UBND TP.HCM Lê Hoàng Quân đã đưa ra giải pháp cho việc quản lý các cơ sở sản xuất, kinh doanh hóa chất trên đại bàn trong buổi làm việc với các sở, ngành có liên quan.
  • Quản lý tổng hợp khai thác, sử dụng tài nguyên...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:47
    Tại kỳ họp thứ 8, Chính phủ đã trình Dự thảo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (TN-MTB-HĐ) với mục đích tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất, để điều phối, phối hợp các hoạt động quản lý, khai thác, sử dụng TN-MTB-HĐ, thực hiện chủ quyền quốc gia trên biển.
  • Tỉnh Thừa Thiên Huế: Phát động Tháng cao điểm “Vì...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:38
    Tỉnh Thừa Thiên Huế tổ chức lễ phát động Tháng cao điểm “Vì người nghèo” từ 17/10 đến 18/11, góp phần chăm lo người nghèo, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội. 9 tháng đầu năm, Quỹ “Vì người nghèo” các cấp trong tỉnh tiếp nhận 99,127 tỉ đồng từ các đơn vị, tổ chức, cá nhân ủng hộ. Từ nguồn kinh phí trên, Ủy ban MTTQ tỉnh trích 12,157 tỉ đồng sửa chữa, xây dựng mới 202 ngôi nhà cho hộ nghèo; hỗ trợ 3,058 tỉ đồng vốn sản xuất cho 724 lượt hộ nghèo; tặng 1.653 phần quà cho học sinh nghèo, giúp 630 lượt người nghèo chữa bệnh. Hỗ trợ 2 tỉ đồng cho các địa phương vùng sâu, vùng xa, vùng thấp trũng xây dựng trường mẫu giáo. Trong ngày lễ phát động, Ban tổ chức tiếp nhận 1,2 tỉ đồng và đã trao 1 tỉ đồng cho 10 xã có tỉ lệ hộ nghèo cao để hỗ trợ người dân có vốn chăn nuôi, tăng gia sản xuất.
  • Chủ tịch nước đề nghị QH phê chuẩn Công ước về...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:33
    Tính đến tháng 3 năm 2014, trên thế giới đã có 158 quốc gia ký Công ước và 141 quốc gia đã phê chuẩn Công ước này. Trong khối ASEAN, đã có 8 nước phê chuẩn Công ước, 2 nước đã ký Công ước nhưng chưa phê chuẩn là Việt Nam và Brunei. Việt Nam đã ký Công ước Quyền của người khuyết tật vào ngày 22 tháng 10 năm 2007. Việc phê chuẩn Công ước này là bước hoàn thành thủ tục để Việt Nam trở thành thành viên Công ước.
  • Kì họp thứ 8 Quốc hội Khóa XIII: Cần giải pháp...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:30
    Ngày 22/10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về Dự án Luật Tài nguyên, Môi trường biển và hải đảo…
  • Nên tăng lương!
    Thứ năm - 23/10/2014 09:28
    Đó là ý kiến của Phó Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội của QH Bùi Sỹ Lợi chia sẻ với báo giới vào sáng 21-10, bên hành lang QH.
  • Không tán thành quy định giám sát hoạt động của...
    Thứ năm - 23/10/2014 09:28

Bạn là đối tượng nào trong số các đối tượng dưới đây?

Giáo viên.

Học sinh.

Phụ huynh học sinh.

Khách vãng lai.